สรุปสาระสำคัญ บทที่3การรู้สารสนเทศ

ความหมาย
     การรู้สารสนเทศ (Information Literacy) หมายถึง ความรู้ความสามารถ และทักษะของบุคคลในการเข้าถึงสารสนเทศแหล่งต่างๆได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
ความเป็นมา
     ในทศวรรษที่ 21 เป็นยุคของสังคมฐานความรู้ (Knowledge-based society) ที่เทคโนโลยีสารสนเทศก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว
          ทักษะการเรียนรู้ในทศวรรษที่ 21 แบ่งได้เป็น 4 ลักษณะ คือ
               1.ทักษะสารสนเทศและการสื่อสาร
               2.ทักษะการคิดและการแก้ปัญหา
               3.ทักษะปฏิสัมพันธ์และการชี้นำตนเอง
               4.การรับผิดชอบต่อสังคม
     นอกจากนี้ยังมีการนำเสนอสารสนเทศในลักษณะต่างๆ ได้แก่
               - การรู้สื่อ (media literacy) เป็นความสามารถในการเปลี่ยนแปลง วิเคราะห์ ประเมิน และสื่อสาร ในรูปแบบที่มีความหลากหลายของสื่อได้
               - การรู้คอมพิวเตอร์ (computer literacy) เป็นความสามารถในการใช้คอมพิวเตอร์ และซอฟต์แวร์เพื่อเข้าถึงสารสนเทศ
               - การรู้เชิงทัศนะ (visual literacy) เป็นความสามารถในการเข้าใจความหมายและองค์ประกอบต่างๆของภาพที่เห็น
               - การรู้ดิจิตอล (digital literacy) เป็นความสามารถเข้าใจและใช้สารสนเทศรูปแบบต่างๆจากแหล่งท่กวางขวางเมื่อมีการนำเสนอผ่านทางคอมพิวเตอร์ และดิจิตอล
               - การรู้เครือข่าย (network literacy) เป็นความสามารถจัดการกับสารสนเทศในเครือข่ายรอบโลก เพื่อวิเคราะห์ และแก้ปัญหา เพื่อส่งเสริมชีวิตคุณภาพโดยรวม
               - การรู้ห้องสมุด (library literacy)
               - การรู้ด้านภาษา (language literacy ) สามารถกำหนดคำสำคัญในการค้น การคิดวิเคราะห์อย่างมีวิจารณญาน การมีคุณธรรม จริยธรรมทางสารสนเทศ
องค์ประกอบของการรู้สารสนเทศ 
     1.ความสามารถในการเข้าถึงสารสนเทศ
     2.ความสามารถในการประเมินสารสนเทศ
     3.ความสามารถในการตระหนักว่าเมื่อใดควรใช้สารสนเทศ
     4.ความสามารถในการใช้สารสนเทศที่ต้องการอย่างมีประสิทธิภาพ
คุณลักษณะและความสามารถในการรู้สารสนเทศ
     1.ตระหนักถึงความจำเป็นของสารสนเทศ
     2.สามารถกำหนดขอบเขตของสารสนเทศที่จำเป็น
     3.เข้าถึงสารสนเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ
     4.ประเมินสารสนเทศและแหล่งสารสนเทศได้
     5.นำสารสนเทศที่คัดสรรแล้วสู่พื้นความรู้เดิมได้
     6.มีประสิทธิภาพในการใช้สารสนเทศได้ตรงตามวัตถุประสงค์
     7.เข้าใจประเด็นทางเศรษฐกิจสังคม วัฒนธรรมและกฎหมายในการใช้สารสนเทศ
     8.เข้าถึงและใช้สารสนเทศได้อย่างมีจริยธรรมและถูกกฎหมาย
     9.แบ่งประเภทจัดเก็บและสร้างความเหมาะสมให้กับสารสนเทศที่รวบรวมไว้
   10.ตระหนักว่าการรู้สารสนเทศช่วยให้เกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต
มาตรฐานของผู้รู้สารสนเทศ
     มาตรฐานที่ 1 ผู้เรียนเข้าถึงสารสนเทศอย่างมีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล
     มาตรฐานที่ 2 ผู้เรียนประเมินสารสนเทศอย่างมีวิจารณญาน และอย่างมีความสามารถ
     มาตรฐานที่ 3 ผู้เรียนให้สารสนเทศอย่างถูกต้องและสร้างสรรค์ การเรียนรู้อย่างอิสระ
     มาตรฐานที่ 4 ผู้เรียนมีอิสระในการเรียนรู็ ต้องรู้สารสนเทศ และแสวงหาสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับความสนใจส่วนตัวได้
     มาตรฐานที่ 5 ขั้นประเมินประสิทธิภาพและประสิทธิผล
     มาตรฐานที่ 6 ผู้เรียนที่มีอิสระในการเรียนรู้
     มาตรฐานที่ 7 ผู้เรียนสร้างประโยชน์ต่อชุมชนแห่งการเรียนรู้และสังคม เป็นผู้รู้สารสนเทศและตระหนักถึงความสำคัญของสารสนเทศที่มีต่อสังคมประชาธิปไตย
     มาตรฐานที่ 8 ผู้เรียนสร้างประโยชน์ต่อชุมชนแห่งการเรียนรู้และสังคม เป็นผู้รู้สารสนเทศ และฝึกฝนให้มีพฤติกรรมที่มีจริยธรรม อันเกี่ยวข้องกับสารสนเทศและเทคโลยีสารสนเทศ
ประโยชน์ของการรู้สารสนเทศ
     ผู้เรียนส่วนใหญ่มีความสุขและชอบการเรียนสารสนเทศ เพราะได้มีโอกาสแสวงหาความรู้จากแหล่งความรู้ได้ตามที่ตนต้องการ โดยผู้เรียนกำหนดการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง มีโอกาสค้นคว้าศึกษาหาความรู้จากแหล่งความรู้ต่างๆทั้งจากโลกแห่งความเป็นจริงภายในและภายนอกสถาบันทางการศึกษา และโลกของอิเล็กทรอนิกส์

ที่มา : เอกสารประกอบการสอน รายวิชา 0026 008 การจัดการสารสนเทศยุคใหม่ในชีวิตประจำวัน
       

สรุปสาระสำคัญ บทที่่1 แนวคิดและแนวโน้มเกี่ยวกับข้อมูลสารสนเทศยุคใหม่

ความหมายของสารสนเทศ
        สารสนเทศ หมายถึง ข้อมูลข่าวสาร ที่ได้มีการจัดการไม่ว่าจะเป็นการคิดคำนวณ ประมาลผลเพื่อนำมาใช้ประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ ได้มีการเลือกสรรและนำไปใช้ให้ทันต่อความต้องการในการใช้งานและทันเวลา
ความสำคัญ
        1.เป็นรากฐานที่สำคัญในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงาน องค์กรของรัฐบาลและเอกชน การศึกษาและวิจัย แม้แต่บุคคลทั่วไป
        2.ช่วยในการถ่ายทอดวิชาการและเทคโนโลยีจากบุคคลหนึ่งไปสู่บุคหนึ่งหรือระหว่างหน่วยงาน หรือระหว่างประเทศ
        3. เป็นแนวคิด แนวทางในการเกิดความรู้ใหม่ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาประเทศต่อไป
ประเภทของสารสนเทศ
        1.จำแนกตามแหล่งสารสนเทศ
             1.1 แหล่งปฐมภูมิ  คือ สารสนเทศที่ได้มาจากต้นแหล่งโดยตรง
             1.2 แหล่งทุติยภูมิ  คือ สารสนเทศที่มีการรวบรวม เรียบเรียงขึ้นใหม่จากแหล่งสารสนเทศปฐมภูมิ
             1.3 แหล่งตติยภูมิ  คือ สารสนเทศที่จัดทำขึ้นเพื่อใช้ในการค้นหาสาารสนเทศจากแหล่งปฐมภูมิและทุติยภูมิ
         2.จำแนกตามสื่อที่จัดเก็บ
             2.1 กระดาษ เป็นสื่อที่ใช้บันทึกข้อมูล สารสนเทศ
             2.2 วัสดุย่อส่วน
             2.3 สื่ออิเลกทรอนิกหรือสื่อแม่เหล็ก
             2.4 สื่อแสงหรือออปติก
คุณสมบัติของสารสนเทศ
             1.สามารถเข้าถึงได้ง่าย                    2.มีความถูกต้อง
             3.มีความครบถ้วน                            4.ความเหมาะสม
             5.ความทันต่อเวลา                          6.ความชัดเจน
             7.ความยืดหยุ่น                                8.ความสามารถในการพิสูจน์ได้
             9.ความซ้ำซ้อน                              10.ความไม่ลำเอียง
แหล่งสารสนเทศ
          แหล่งสารสนเทศ หมายถึง แหล่งที่เกิด แหล่งที่ผลิต หรือแหล่งที่จัดเก็บและให้บริการทรัพยากรสารสนเทศ
          1. แหล่งสารสนเทศที่เป็นสถาบัน หมายถึง สถาบันที่ตั้งขึ้นมาเพื่อ จัดหา รวบรวมวัสดุสารสนเทศชนิดต่างๆมาจัดเก็บไว้อย่างเป็นระบบ
          2. แหล่งสารสนเทศที่เป็นสถานที่ คือ แหล่งสารสนเทศที่เป็นสถานที่จริง หรือสถานที่จำลอง
          3. แหล่งสารสนเทศที่เป็นบุคคล ได้แก่ผู้เชี่ยวชาญ ผู้รอบรู้ในสาขาวิชาต่างๆ
          4. แหล่งสารสนเทสที่เป็นเหตุการณ์ ได้แก่ กิจกรรมต่างๆที่เกิดขึ้น
          5. แหล่งสารสนเทศสื่อมวลชน เป็นแหล่งที่มุ่งเผยแพร่สารสนเทศ
          6. แหล่งสารสนเทศที่เป็นอินเทอร์เน็ต เป็นแหล่งสารสนเทศที่ใหญ่ที่สุดในโลก
ทรัพยากรสารสนเทศ
          ทรัพยากรสารสนเทศ หมายถึง วัสดุหรือสื่อที่ใช้บันทึกข้อมูล ข่าวสาร สารสนเทศ ความรู้ และความคิดต่างๆ หรืออาจเรียกว่า วัสดุสารสนเทศ แบ่งเป็น 3 ลักษณะ ดังนี้
          1. ทรัพยากรตีพิมพ์ เป็นสารสนเทศที่มีลักษณะเป็นแผ่น หรือรูปเล่มที่ตีพิมพ์ในกระดาษ
          2. ทรัพยากรไม่ตีพิมพ์ คือ ทรัพยากรสารสนเทศที่มีลักษณะสำคัญที่ให้สารสนเทศ ความรู้โดยผ่านประสาทสัมผัสทางหู ตา ด้วยการดูและการฟัง
          3. สื่ออิเล็กทรอนิกส์ หมายถึงการจัดเก็บสารสนเทศที่อยู่ในรูปของดิจิทัล

ที่มา : เอกสารประกอบการสอน รายวิชา 0026008 การจัดการสารสนเทศยุคใหม่ในชีวิตประจำวัน